Akışkanlar Mekaniği Laboratuvarları ölçüm konularına göre başlıca 6 birimden oluşmaktadır:

UME’de, frekans kontrollü 20 000 m3/h’ debi değerinde iki adet aspiratörle beslenen 500x500 ve 250x250 mm boyutlu karesel kesitlerde, kolaylıkla değiştirilebilen hem LDA ve hem de diğer anemometrelerin kullanmalarına elverişli Rüzgar tüneli sistemi mevcuttur.

UME LDA sistemi, Dantec tarafından üretilmiş 2 boyutlu hız ölçümü yapabilen 5 watt gücünde Argon – Ion lazer kaynaklı bir ölçüm sistemidir. İşlemcisi 0,21 Hz ile 180 MHz aralığındaki Doppler frekansını ölçebilmektedir. Ölçüm için 514,5 nm, 488 nm ve 476,5 nm dalga boylarında üç renkte lazer ışığı 40 Mhz’lik bir Bragg Cell yardımıyla ayrıştırılmakta ve yansıyan ışıma foto duyargalı hücrede toplanarak yükseltilmekte ve Doppler sinyali olarak yazılım üzerinde görüntülenmektedir.

Laser Doppler Anemometre kullanılarak;

• Rüzgar tüneli içerisine yerleştirilen 0-40 m/s aralığında hava hızı ölçerlerin kalibrasyonu,
• Akışkan hızı ve davranışı ölçümleri,
• CFD (Computational Fluid Dynamics) -Hesaplamalı Akışkanlar dinamiği çözümleri için deneysel ölçümleri,
• Akışkan sınır tabakası davranışı etüdünün incelenmesi,
• Dirseklerin sayaç debi ölçüm sistemine etkilerinin incelenmesi,
• Anemometre blokaj etkilerinin incelenmesi

LDA’nın toplam belirsizliği %0.07 (k=2) dir.

2.1 Düşük debi Gaz ölçüm Sistemleri

Bubble Generatorler : İzlenebilirliliklerini UME Bell proverdan alan üç adet Bubble Generator’un referans sayaç olarak kullanıldığı bu sistemde ölçümler, 1 mL/min – 30 L/min aralığında ve %0,9-0,5 belirsizlik ile gerçekleştirilmektedir.

Wet Gas Meter Referanslı Düşük Debi Test Sitemi: : İzlenebilirliliklerini PTB’den alan Wet Gas Meter’ın referans sayaç olarak kullanıldığı bu sistemde ölçümler 2-200 l/h aralığında ve %0,2 belirsizlik ile gerçekleştirilmektedir.. Gelecek yıllar bu sistemin izlenebilirliği UME PVTt Sistemi ile gerçekleştirilecektir.

Ayrıca laboratuvarda bulunan su sıcaklık kontrollü, su rezervuarından bağımsız olarak çalışan ölçüm hattına sıcak ve soğuk su veren iki ayrı tank da mevcuttur.

Su akışı ölçüm sisteminde 5 ana ölçüm hattı mevcuttur.

• Büyük test hattı, (DN-250, 400, 600)
• Orta test hattı, (DN-200, 150, 125)
• Küçük test hattı 1, (DN-100, 80, 65, 50)
• Küçük test hattı 2, (DN-40, 32, 25, 20)
• Küçük test hattı 3, (DN-15, 10, 5)

3.4 Küçük Test Hattı-2
DN40, DN32, DN25, DN20 çaplı, %0,05 (k=2) belirsizlikte, 0,030-103 m3/h debi aralığındaki Su sayaçlarının ölçüm ve kalibrasyon hizmetlerini karşılamak için kurulmuştur. DN 32 lik hat üstünde 3-30 m3/h aralığında çalışan tirübin tip referans debi metre mevcuttur. Kulede bulunan ana tanktan ve doğrudan pompadan olmak üzere iki ölçüm seçeneği vardır. Referans debimetre ve test edilen debimetreden sonra su doğrudan havuza ya da ölçüm tankına aktarılıp ölçümü yapıldıktan sonra havuza aktarılabilir.Referans ve test debimetrelerden sonra su doğrudan havuza veya piston prover dan sonra havuza aktarılabilir. Piston prover’in ölçüm kapasitesi 0,030-103 m3/h dir.

3.5 Küçük Test Hattı-3
DN15, DN10, DN5 mm çaplı, %0.05 (k=2) belirsizlikte, 0.001-2 m3/h debi aralığındaki Su sayaçlarının ölçüm ve kalibrasyon hizmetlerini karşılamak için kurulmuştur. Kulede bulunan ana tanktan ve doğrudan pompadan olmak üzere iki ölçüm seçeneği vardır. Referans debimetre ve test edilen debimetreden sonra su doğrudan havuza ya da ölçüm tankına aktarılıp ölçümü yapıldıktan sonra havuza aktarılabilir. Referans ve test debimetrelerden sonra su doğrudan havuza veya ölçüm tanklarında ölçümleri yapıldıktan sonra havuza yönlendirilebilir. 0,001-2 m3/h aralığında çalışan 10 kg kapasiteli, yönlendirilici tartım sistemi bu hat üstünde mevcuttur.

3.6 Yönlendiricili Ölçüm Sistemi:
Ölçüm hatlarının sonlarında kapasiteleri 30 ton, 5 ton, 1 ton ve 10 kg olmak üzere 4 adet tartım sistemi mevcuttur. 2 adet (DN600 ve DN400) 30 tonluk tartım sistemine bağlı, 1 adet (DN200)5 tonluk tartım sistemi, 1 adet (DN100) tonluk tartım sistemi ve 1 adet (DN 15)10 kg lık tartım sistemlerine bağlı ölçüm hatları üstünde 5 adet yönlendirici mevcuttur.

3.7 Su Akışı Ölçüm Sisteminin Amacı:
Su ölçüm sistemi üç amaçlı kurulmuştur:

1. Su sayaçlarının kalibrasyonu ve testleri
2. Sıcak ve soğuk su sayaçlarının testi
3. Su sayaçları, vanalar, armatürler ve pompaların tip onay testleri

3.8 Tip Onay Testi Donanımı:

• Yukarıda da açıklandığı gibi sıcak ve soğuk su sayaçlarının kalibrasyon donanımı
• Ömür testi için frekans kontrollü iki değişik kapasitede çalışan pompalar ve sayıcılı ve zaman kontrollü 3 yönlü vanalar
• Statik ve dinamik basınç ve sızdırmazlık testi için frekans kontrollü yüksek basınçlı pompalar
• Bütün hatlar üzerinde bulunan sıcaklık ve basınç dönüştürücüleri

Ölçüm sisteminde 3 ana ölçüm hattı mevcuttur:

1. Büyük test hattı, (DN300)
2. Orta test hattı, (DN100)
3. Küçük test hattı, (DN50)

4.1 Büyük Test Hattı:
Üzerinde ultrasonik referans debimetrenin bulunduğu test hattının çapı DN300 dür. Debimetrenin ölçüm aralığı ise 0-250 m3/h tir. Kulede bulunan ana tanktan ve doğrudan pompadan olmak üzere iki ölçüm seçeneği vardır. Referans debimetre ve test edilen debimetreden sonra su doğrudan toplayıcı tanka ya da tartım tankına aktarılıp ölçümü yapıldıktan sonra toplayıcı tanka aktarılabilir. 2,5 tonluk tartım sistemini besleyen tek bir yönlendirici mevcuttur.

4.2 Orta Test Hattı:
Üzerinde ultrasonik referans debimetrenin bulunduğu test hattının çapı DN100 dür. Debimetrenin ölçüm aralığı ise 0-50 m3/h tir. Kulede bulunan ana tanktan ve doğrudan pompadan olmak üzere iki ölçüm seçeneği vardır. Referans debimetre ve test edilen debimetreden sonra su doğrudan toplayıcı tanka ya da tartım tankına aktarılıp ölçümü yapıldıktan sonra toplayıcı tanka aktarılabilir. 1 tonluk tartım sistemini besleyen tek bir yönlendirici mevcuttur. Bu sistemde kullanılan yük hücreleri 100 kg lık (toplam 1 ton) ölü ağırlıklar ile kalibre edilmektedir. Aynı şekilde 2,5 tonluk sistemin de 1 tonluk sistem ile kalibrasyonu yapılmaktadır.

4.3 Küçük Test Hattı:
Üzerinde ultrasonik referans debimetrenin bulunduğu test hattının çapı DN50 dir. Debimetrenin ölçüm aralığı ise 0-10 m3/h tir. Kulede bulunan ana tanktan ve doğrudan pompadan olmak üzere iki ölçüm seçeneği vardır. Referans debimetre ve test edilen debimetreden sonra su doğrudan toplayıcı tanka ya da tartım tankına aktarılıp ölçümü yapıldıktan sonra toplayıcı tanka aktarılabilir. Bu sistemde kullanılan150 kg lık tartım sistemini besleyen tek bir yönlendirici mevcuttur ve yük hücreleri 30 kg lık (toplam 150 kg) ölü ağırlıklar ile kalibre edilmektedir.

4.4 Yönlendiricili Tartım Sistemi:
2,5 ton, 1 ton ve 150 kg lık olmak üzere ölçüm sistemlerinin sonlarında 3 ayrı tartım zamanlı sistem bulunmaktadır.Hacimsel debilerin yoğunlukları hakkında bilgi edinebilmek amacıyla koriolis tip yoğunlık ölçerler de tüm ölçüm hatlarına monte edilmiş bulunmaktadır. 2,5 ton luk tartım sistemine bağlı DN300 lük yönlendirici, 1 ton luk tartım sistemine bağlı DN100 ve 150 kg lık tartım sistemine bağlı olan DN50 lik olmak üzere 3 adet yönlendirici bulunmaktadır. Ayrıca bütün ölçüm tankları ve ölçüm hatları birbirlerine bağlı durumdadır.

4.5 Yağ Ölçüm Sisteminin Amacı:
Bu ölçüm sistemi 3 ana amaç için kurulmuştur.

1. Yağ sayaçlarının test ve kalibrasyonları
2. Sıcak yağ sayacı testi
3. Yağ sayaçları, vanalar, armatürler ve pompalarının tip onay testleri

5.1 Hacim ve Yoğunluk Ölçümlerine Giriş
Hacim ve Yoğunluk Laboratuvarının çalışma alanları katı ve sıvı yoğunlukların belirlenmesi ve hacim kaplarının kalibrasyonlarının yapılmasıdır.Birincil seviye ölçümler PTB (Almanya) tarafından kalibre edilmiş yoğunluk standartları ve referans kütlelere izlenebilirdir. Bu laboratuvar ulusal yoğunluk standartlarının yayılması ve Türkiye’nin hacim ve yoğunluk ölçümleri alanında temsil edilmesinden sorumludur. Bu misyonun yapısı altında biz bu konuyla ilgili laboratuvarlara ve endüstriye danışmanlık ve bilgi transferi sağlamaktayız.

Günümüzde Archimedes kanununun modern uygulamaları hacim ve yoğunluk metrolojisinin temel ölçüm sistemini oluşturmaktadır. Hava ve sıvı ortamda göreceli tartımların yapıldığı Hidrostatik tartım diye adlandırılan sistem belisizliği 10-6 seviyelerinde sağlamaktadır. Hidrostatik tartım prensibi değerli malzemelerin yoğunluklarının belirlenmesi gibi değişik amaçlarda da kullanılabilir.Bu yöntemin bir diğer uygulaması ise hidrometrelrin kalibrasyonudur. Cuckow yöntemi çerçevesinde sadece tek bir sıvının kullanımıyla değişik sıvı yoğunluklarına denk gelen hidrometrelerin skala markalamalarının kalibrasyonunun yapılması mümkündür. Hacim ve Yoğunluk laboratuvarı normal hizmetler verilirken kapasitesini her geçen gün daha da geliştirmektedir. Tartıma dayalı gravimetrik set-up ların yanı sıra endüstrinin kütle kalibrasyonlarında kullanılan göreceli olarak daha az hassas olan hacimsel ölçüm sistemleri de mevcuttur. Bütün kalibrasyonlar uluslar arası tanınmış birincil seviye standartlara izlenebilirdir.

5.2 Ölçüm Alanları ve Yeterlilikleri:

• 5 mikrolitre - 1000 mikrolitre aralığındaki pipet kalibrasyonları
• 1 mL - 5000 L hacimsel kapasitenin belirlenmesi
• 1 g – 50 kg aralığında katı malzemelerin hacim veya yoğunluklarının belirlenmesi
• Piknometre ile referans sıvıların yoğunluklarının belirlenmesi
• 0,7 –1,12 g/cm3 aralığında sıvı yoğunluklarının hidrometre ile belirlenmesi
• Hidrometrelerin kalibrasyonları

Ubbelohde Viskometreler: Viskozite Laboratuvarında Ubbelohde viskometrelerin sıcaklık kontrollü banyolarda viskozite standart sıvıları kullanılarak kalibrasyonları gerçekleştirilmektedir. Şu anda var olan Ubbelohde viskometrelerinin sabitleri % 0,10 – 0,34 belirsizlikle 0,001 – 100 mm2/s2

6.2 Endüstriye Verilen Hizmetler:

• Newtonian sıvılarının viskozite ölçümleri (Kinematik: 0,3- 100000 mm2/s, Dinamik: 0,3 – 100000 mPa.s)
• Ubbelohde viskometrelerinin viskometre sabitlreinin belirlenmesi (K=0,001 – 100000 mm2/s2)
• Akış kapları testleri ve verifikasyonları